Yapay zeka görünürlüğü, ChatGPT, Gemini, Claude ve Perplexity gibi asistanların sizin sektörünüzle ilgili sorularda markanızı anıp anmadığıdır. Ölçmek için sabit bir soru listesini aynı asistanlara düzenli aralıklarla sorar, markanızın anılıp anılmadığını, kaçıncı sırada geçtiğini ve yerinize kimin önerildiğini kaydedersiniz. Tek bir cevaba değil, tekrarlanan turların toplamına bakmak gerekir.
Yapay Zeka Görünürlüğü Nedir?
İnsanlar artık "İstanbul'da Google Ads ajansı önerir misin?" gibi soruları arama motorunun yanında yapay zeka asistanlarına da soruyor. Asistanın verdiği cevapta adınızın geçmesi, yeni bir görünürlük biçimidir ve klasik arama sıralamasıyla aynı şey değildir.
Bunun işletme için önemi basittir: asistana öneri soran kişi çoğu zaman kısa bir listeyle karşılaşır ve araştırmasına bu listeden devam eder. Listede yoksanız, sitenizin arama sonuçlarındaki yeri ne olursa olsun o kişinin değerlendirmesine hiç girmeyebilirsiniz.
Burada birbirine karıştırılan üç ayrı durum var:
- Bulunmak: Asistan sitenizi okuyup cevabında kaynak olarak gösterir. Bu, içeriğinizin erişilebilir olduğunu gösterir ama önerildiğiniz anlamına gelmez.
- Önerilmek: Asistan bir hizmet ya da ürün için seçenek sayarken markanızı listeye alır. İşletme açısından asıl değerli olan budur.
- Trafik almak: Kullanıcı asistanın verdiği bağlantıya tıklayıp sitenize gelir. Bunu GA4'te yönlendiren siteler arasında ölçersiniz; anılmayı değil tıklamayı sayar.
Google tarafında durum biraz farklıdır. Google, AI Bakışı ve AI Modu'nda görünen sitelerin Search Console'da genel arama trafiğine dahil edildiğini belirtir. Bu özelliklerdeki görünürlüğünüzü Search Console'un kendi raporlarıyla izleyebilirsiniz; nasıl yapıldığını AI Bakışı trafik teşhisi yazımızda anlattık. ChatGPT, Claude ve Perplexity için böyle bir resmi rapor bulunmadığından ölçümü kendiniz kurmanız gerekir.
Kendi Yapay Zeka Görünürlüğümüzü Nasıl Ölçtük?
Kukumav.Net'in yönetim paneline "AI Görünürlüğü" adında bir ölçüm ekranı ekledik. Sistem, sabit bir soru listesini dört asistana web araması açıkken soruyor ve her cevap için şunları kaydediyor: markamız anıldı mı, anıldıysa kaçıncı sırada, yerimize hangi markalar anıldı ve hangi kaynaklar gösterildi.
Soru listesinde iki tür soru var. Birincisi marka sorusu: Kukumav.Net hakkında doğrudan bilgi isteyen soru. İkincisi öneri soruları: hizmet arayan birinin soracağı, marka adı geçmeyen "hangi ajansla çalışmalıyım" türü sorular. Asıl ölçü ikinci gruptur, çünkü yeni müşteri bizi henüz tanımadan bu soruları soruyor.
Öneri soruları nasıl yazılır?
İyi bir öneri sorusu, müşterinin gerçekten yazacağı cümledir. Hizmeti, yeri ve ihtiyacı içerir; marka adı içermez. Örneğin şu türden sorular:
- Hizmet ve şehir: "İstanbul'da Google Ads hesabı yöneten ajans önerir misin?"
- İhtiyaç ve işletme türü: "Küçük bir klinik için Instagram reklamlarını kim yönetebilir?"
- Karşılaştırma: "Yapay zeka müşteri asistanı kuran firmalar arasında nasıl seçim yapmalıyım?"
Soruları birkaç farklı biçimde yazmak, asistanın tek bir ifade kalıbına verdiği cevaba takılıp kalmanızı önler. Ama liste bir kez belirlendikten sonra değiştirilmemelidir.
Ölçümü otomatik bir takvime bağlamadık; ihtiyaç duyduğumuzda elle çalıştırıyoruz. Dört asistanla yapılan 40 soru-cevaplık ilk tur yaklaşık 1,42 dolara mal oldu. Aynı soruları daha ucuz modellerle sorduğumuzda cevap başına maliyet 4-5 kat düştü ve marka listelerinin ölçülebilir biçimde kötüleşmediğini gördük.
Bulunmak ile Önerilmek Neden Farklı Sonuç Verir?
Ölçümde sık görülen bir tablo şudur: asistan marka sorusunda sitenizi bulur ve kaynak olarak gösterir, ama marka adı geçmeyen öneri sorularında başka işletmeleri sayar. Bu durumda sorun bulunabilirlik değil, aday listesine girememektir.
Bu ayrım yapılacak işi değiştirir. Sitenin taranabilir olması yetmez; asistanın "bu işi kim yapar" sorusunda güvendiği kaynaklarda da yer almak gerekir. Asistanlar bir markayı neden önerdiklerini açıklamaz, ama öneri cevaplarında gösterdikleri kaynaklar bu konuda en somut ipucunu verir.
Bu yüzden öneri sorularını ayrıca ölçmek önemlidir. Asistan sitenizi kaynak olarak gösterdiğinde görünür olduğunuzu düşünebilirsiniz; öneri sorularındaki durumunuzu ölçmeden bilemezsiniz.
Ölçümde Hangi Tuzaklar Var?
Ölçümü kurarken karşılaştığımız ve ölçümü kuracak herkes için geçerli tuzaklar şunlar:
- Cevaplar kararsız: Aynı modele aynı soruyu iki ayrı turda sorduğumuzda farklı marka listeleri aldık. Bir modelde iki turdaki altı markadan yalnızca ikisi ortaktı, bir başkasında on markadan biri. Tek bir cevaba bakıp sonuç çıkarmak yanıltır.
- Perplexity daha kararlı: Kendi arama sonuçlarına dayanan Perplexity'de iki turun marka listeleri büyük ölçüde örtüştü; yaklaşık onda yedisi ortaktı. Ayrıca soru başına en ucuz asistan oydu.
- Cevap yerine ön bilgi: Bazı modeller soruyu yanıtlamak yerine "araştırabilirim" türünden bir ön bilgi döndürdü. Bunlar "anılmadık" değil "ölçülemedi" sayılmalı ve oranın paydasından çıkarılmalıdır.
- Sorudaki adı tekrarlamak: Soruda markanızın adı geçiyorsa, modelin cevapta bu adı tekrar etmesi bir öneri değildir. Anılmayı yalnızca gerçek bir değerlendirme içeriyorsa sayın.
- Pahalı model şart değil: Web aramalı ucuz modeller aynı soruda 4-5 kat daha ucuza cevap verdi; turlar arasındaki doğal dalgalanma, ucuz ve pahalı model arasındaki farktan büyüktü.
- Kişiselleştirme: Ölçümü programlama arayüzü üzerinden yaptığımız için hesap geçmişi cevabı etkilemedi. Asistanı kendi hesabınızdan elle kullanıyorsanız geçmiş sohbetler ve kayıtlı tercihler cevabı değiştirebilir; geçmişi kullanmayan yeni bir oturumda sorun.
Yapay Zeka Görünürlüğü Adım Adım Nasıl Ölçülür?
Aşağıdaki sıra, bizim kurduğumuz ölçümün herhangi bir işletmeye uyarlanmış hâlidir. Bir tablo ve birkaç asistan hesabıyla elle de yapılabilir.
Adım 1: Soru listesini yazın
Bir marka sorusu ve en az beş öneri sorusu hazırlayın. Öneri sorularını müşterinizin ağzından yazın: hizmet, şehir ve ihtiyaç içersin, marka adı içermesin. Listeyi sabit tutun; soru değişirse turları karşılaştıramazsınız.
Adım 2: Asistanları ve web aramasını belirleyin
Müşterilerinizin kullandığı asistanları seçin ve web araması açık sürümleri kullanın. Web araması kapalı bir model, eğitim verisindeki eski bilgiyle cevap verir ve sitenizdeki güncel içeriği görmez.
Adım 3: Her cevabı aynı biçimde kaydedin
Her cevap için markanızın anılıp anılmadığını, sırasını, yerinize anılan markaları ve gösterilen kaynakları yazın. Cevap yerine ön bilgi gelmişse onu ayrı bir "ölçülemedi" sütununa koyun. Her kaydın yanına tarihi ve kullandığınız modelin adını da yazın; asistanlar model değiştirdiğinde cevaplar da değişebilir ve karşılaştırma bu bilgi olmadan yanıltıcı olur.
Adım 4: Turları tekrarlayın ve toplamı okuyun
Aynı listeyi belirli aralıklarla ya da sitenizde önemli bir değişiklik yaptıktan sonra yeniden sorun. Kararı tek bir cevaba göre değil, turların toplamındaki anılma oranına ve yerinize sık anılan markalara göre verin.
Adım 5: Kaynakları inceleyin
Asistanların öneri sorularında hangi siteleri kaynak gösterdiğine bakın. Rakiplerinizin anıldığı cevaplarda hangi listeler, rehberler ve değerlendirme siteleri kullanılıyor? Bu, nerede görünmeniz gerektiğine dair en somut ipucudur.
Öneri Listesine Girmek İçin Ne Yapılabilir?
Bunun kesin bir formülü yok; asistanlar bir markayı neden önerdiklerini açıklamıyor. Google, AI Bakışı ve AI Modu için ek bir şart ya da özel optimizasyon gerekmediğini belirtiyor. Diğer asistanlar için resmi bir kılavuz bulunmuyor.
Asistan sitenizi kaynak gösteriyor ama sizi önermiyorsa, eksik olan başka kaynaklarda hakkınızda yazılanlar olabilir. Öncelik verilmesi gereken alanlar şunlar:
- Net hizmet tanımı: Hangi hizmeti, hangi şehirde ve kime verdiğinizi sitenizde açık cümlelerle yazın. Asistanın sizi bir soruya eşleştirebilmesi için bu bilginin tek bir yerde, açık olması gerekir.
- Doğrulanabilir vakalar: Dönemi, ölçülen işlemi ve sonucu belli vaka sayfaları, iddiadan çok kanıt sunar.
- Bağımsız kaynaklar: İşletme profiliniz, müşteri yorumlarınız ve sektörünüzle ilgili bağımsız listelerdeki bilgilerin güncel ve tutarlı olması.
- Düzenli ölçüm: Yapılan her değişiklikten sonra aynı soru listesiyle yeniden ölçmek; aksi hâlde neyin işe yaradığını ayıramazsınız.
Sonucu hemen beklemeyin. Asistanların dayandığı kaynakların güncellenmesi ve yeni bilginin cevaplara yansıması zaman alır; bir değişikliğin etkisini tek bir turla değil, birkaç tur boyunca anılma oranının nasıl değiştiğine bakarak değerlendirin. Ölçümün kendisi de bir yol haritası verir: yerinize sık anılan markaların hangi kaynaklarda geçtiğine bakmak, önce nerede görünmeniz gerektiğini gösterir.
Bu alanın temel kavramlarını üretken motor optimizasyonu yazımızda, Gemini'nin işletmeleri nasıl seçtiğini Gemini önerileri yazımızda ele aldık.
Kaynaklar
- Yapay zeka görünürlüğü üç ayrı şeydir: kaynak olarak bulunmak, seçenek olarak önerilmek ve tıklama almak; işletme için asıl değerli olan önerilmektir.
- Asistanın sitenizi kaynak göstermesi, marka adı geçmeyen öneri sorularında sizi önerdiği anlamına gelmez; iki durumu ayrı ölçün.
- Aynı soru iki turda farklı marka listeleri getirebilir; karar tek cevaba göre değil, tekrarlanan turların toplamına göre verilmelidir.
- Cevap yerine ön bilgi dönen yanıtlar "ölçülemedi" sayılmalı, sorudaki marka adının tekrarı öneri sayılmamalıdır.
- Öneri listesine girmek için sitenin bulunabilir olması yetmez; hizmet tanımı, vaka sayfaları ve bağımsız kaynaklardaki bilgiler de belirleyicidir.
Markanızın yapay zeka asistanlarının önerilerinde yer alıp almadığını birlikte ölçmek ister misiniz? O halde AI Arama Optimizasyonu hizmetimizi inceleyin.
